Zegt het voort! Op 8 maart 2024 organiseren we een Dolle Mina-Cafe in Stadkamer Centrum. Van 14 tot 16 uur halen we de verhalen van kraaksters en bezoekers van Vrouwenhuis Jamina op. Meer info via zwolsedollemina@gmail.com

In de nacht van 27 op 28 oktober 1977 kraakt een groep jonge vrouwen de leegstaande Jamin-winkel aan de Zwolse Assendorperstraat. Ze hebben zich goed voorbereid: er is een uitgebreid draaiboek; in hun tas zitten genoeg spullen voor een tweedaags verblijf in de cel. Dat blijkt onnodig: de kraakactie is een succes en de vrouwen vestigen hier Vrouwenhuis Jamina. Tot 1985 is deze plek de spil van wat wel het ‘Zwols feminisme’ wordt genoemd.

Samen met de strijdvaardige vrouwen van toen doen we deze geschiedenis herleven. Hoe zag hun ‘wilde’ tijd eruit, wat is er van hun idealen overgebleven en wie zijn hun opvolgers? Hiermee zetten we een onbelicht onderwerp voor het voetlicht: de ontwikkeling van het feminisme in Zwolle.

Afbeelding5

In het Vrouwenhuis oefent de Vrouwencabaretgroep, worden praatgroepen en thema-avonden georganiseerd en een (lesbisch) café geopend. Ook wordt er de Zwolse Vrouwenkrant opgericht. De vrouwen worden gesteund door een groep mannen; later ontstaat hierover conflict. Ze doen in grote getale mee aan landelijke acties. Verder organiseert het Vrouwenhuis educatieve cursussen en opvang voor vrouwen met problemen, inclusief een Blijf van mijn Lijf huis. Ook Turkse en Marokkaanse meiden worden in het opbouwwerk niet vergeten.

Zwolle mag dan als ingeslapen, christelijk provinciestadje te boek staan, het feminisme zet hier ook voet aan wal. De ruim 30 vrouwenorganisaties uit die tijd staan te boek als conservatief en progressief. Zij vinden elkaar in de gelijkwaardigheid van de vrouw en gelijke kansen tussen de seksen. Het doorbreken van traditionele rollenpatronen ligt gevoeliger: het is dan ook aan de tomeloze inzet van de leden van het Vrouwenhuis en andere progressieve groepen te danken dat echte bewustwording en verandering plaatsvindt.

Afbeelding4
Opening van Vrouwenhuis Jamina (foto Greet Bakker)

De feministes worden verkozen in de gemeenteraad, zijn actief in de Emancipatiecommissie en geven advies bij bouwprojecten via de Vrouwen Adviescommissie (VAC). Zwolle wordt vertegenwoordigd in de Overijsselse Vrouwenraad en de landelijke Nederlandse Vrouwenraad.

Het Zwolse Vrouwenhuis wordt in 1985 gesloten en voortgezet als vrouwencafé. Als in 2011 het tijdschrift Opzij het land intrekt om te onderzoeken wat er nog over is van het feminisme uit de jaren 70 en 80, blijkt het feminisme met name in Overijssel springlevend.

Anno 2023 is de meerderheid van de raadsleden en wethouders vrouw. Vrouwen zijn te vinden aan de top van het Zwolse bedrijfsleven, het onderwijs en de zorg. Er is veel bereikt maar de strijd is nog niet gestreden. Ook nu worden meisjes en vrouwen geconfronteerd met straatintimidatie, seksueel geweld en andere vormen van discriminatie.

Wat motiveert ons?

Afbeelding3
Actie van het Vrouwenhuis: protest tegen dichtdraaien van subsidiekraan (Foto Liesbeth Toet)

Vrouwen van nu staan op de schouders van hun strijdbare voorgangers. Dankzij hen zijn zij gelijkwaardig voor de wet en in de samenleving. Actuele kwesties als  #me-too, gendergerelateerd geweld, body positivity, Consent en loongelijkheid zijn door de Dolle Mina’s uit de vorige eeuw op de agenda gezet. Toch dreigen zij vergeten te worden. De geschiedenis over de ‘tweede golf’ richt zich op de Randstad en op enkele bekende feministes. De Dolle Mina’s uit de provincie zijn grotendeels vergeten. Daar willen wij verandering in brengen en een connectie maken tussen vrouwen van toen en nu.

Hoe doen we deze geschiedenis herleven?

We denken aan een onderzoeksproces waarin samen met de betrokkenen oral history en archiefonderzoek wordt verzameld. We vertalen dit in een multimedia tentoonstelling, waarin de krakers worden geportretteerd en hun memorabilia worden getoond. Ook denken we aan een activiteitenprogramma, met als focus 8 maart, Internationale Vrouwendag, is. Dit kunnen lezingen, filmvertoningen, workshops en/of publieke interviews zijn.

Heb je herinneringen aan deze tijd of wil je meer informatie? Mail ons via zwolsedollemina@gmail.com

Liesbeth Toet & Lucia de Vries