Een oude visser gekleed bontmuts, lange jas en klompen breidt een netje. Twee vrouwen die, leunend op een hek, staan te praten. Jonge en oude vrouwen die gebogen kleding naaien of herstellen. Jonkheer Pieter van Loon is in juni 1940 de eerste die de Urker bevolking en hun dracht in detail vastlegt op papier.
Bovenstaande acquarel van Pieter van Loon is een eclectische verzameling van Urker taferelen die de ingenieur, schilder en tekenaar Pieter van Loon (1801-1871) tijdens zijn verblijf op Urk maakte. De jonkheer lokaliseerde ze rond 1846 het tafereel abuiselijk of met opzet op Schokland. Dit blijkt uit onderzoek van Elisabeth Oost en Klaas Post.
Van Loon maakt in 1940 samen met zijn zwager Jacob Nepveu en schipper Frans van Geelen met zeilschip De Volhouder een tocht langs karakterestieke Zuiderzeeplekken, waaronder Urk. In zijn bewaard gebleven schetsboek ‘no. 80, 1840’ treffen we schetsen aan die een uniek inkijkje bieden in het leven van de eilandbewoners. Met deze schetsen is Van Loon de eerste die de 19de eeuwse Urker dracht vastlegt. Hij doet dit op een natuurlijke manier, zowel binnens- als buitenshuis, van mensen die hun dagelijkse leven leiden. Dit in tegenstelling tot de statische klederdrachtprenten, waarin de nadruk op de uitbeelding van de kleding ligt.
Waarschijnlijk waren de vissers niet thuis, omdat Van Loon enkel twee vissers en een jongetje schetst. Wel maakte hij een unieke afbeelding van een Urker boer te paard. Uit de afbeeldingen blijkt dat de Urker dracht diverser was dan gedacht. Zowel de mannen als vrouwen dragen verschillende soorten hoofddeksels. Mogelijk zijn de kraplappen van de meisjes geborduurd met bloemen, zoals in een verslag uit 1812 te lezen valt.
Het beeld van naaiende of verstellende vrouwen past naadloos in het 19de-eeuwse ideaal van de vrouw als schepster en hoedster van huiselijkheid. De eilandvrouwen zullen ook druk zijn geweest met vis verwerken, water halen, wassen, kinderen verzorgen, etc. De schetsen maken echter duidelijk dat de Urkers hun kleding niet zomaar weggooiden maar eindeloos verstelden.
Geef een reactie